Sıkça Sorulan Sorular

Oküloplastik cerrahi nedir?
Göz kapakları, gözyaşı sistemi ve orbita adını verdiğimiz göz küresinin etrafındaki dokular ile bunu koruyan kemik yapıların doğuştan veya sonradan çeşitli nedenlerle ortaya çıkan hem görüntü hem de görmeyi etkileyen hastalıklarının teşhis ve tedavisi ile uğraşan bir bilim dalıdır. Ülkemizde göz hastalıkları kliniklerinde Oküloplastik Cerrahi Birimi adı altında öğrenci ve araştırma görevlisi eğitimi ve hasta kabulu yapılmaktadır. Yurt dışında da “Oculoplastic Surgery” veya daha geniş tanımlama ile “Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery” adı altında Göz Hastalıklarına bağlı bir yan dal olarak yer almaktadır.

Göz kapağı hastalıkları nelerdir?
Başlıca göz kapağı hastalıkları, arpacık (hordeolum), şalazyon, blefarit, göz kapağı düşüklükleri (ptozis), göz kapağının içe dönmesi (entropion), göz kapağının dışa dönmesi (ektropion), göz kapağı tümörleri, göz kapaklarının doğuştan bozuklukları, göz kapağı yaralanmaları, kirpik batması (trikiyazis, distikiyazis) yaşlanmaya bağlı göz kapağı değişiklikleridir.

Arpacık (hordeolum) nedir?
Göz kapağı kenarındaki yağ bezlerinin akut iltihabıdır. Kapakta şişlik, kızarıklık ve hassasiyet yapar. Tedavisinde göz kapağına sıcak kompres, antibiyotikli ve kortizonlu göz damlası veya pomadları kullanılır. Apse gelişirse boşaltılır.

Şalazyon nedir?
Göz kapağı kenarına açılan yağ bezlerinin uç kısmının tıkanması sonucunda içeriğin kapak içerisinde birikmesi sonucu önce arpacığa benzer akut iltihaplanma, arkasından da kistleşme olur. Tedavisinde başlangıçta arpacıkta olduğu gibi göz kapağına sıcak kompres, antibiyotikli ve kortizonlu göz damlası veya pomadları kullanılır. Kist bazen bu tedavi ile kaybolabileceği cerrahi olarak boşaltılması da gerekebilir. İleri derecede büyük olanlar astigmata neden olarak görmeyi etkileyebilirler. Bazen de göz kapağı kanserleri ile karışabilirler.

Blefarit nedir?
Göz kapağı kenarı iltihabıdır. Kapak kenarında kızarıklık, kaşıntı, deride pullanma, kirpiklerde dökülme gibi belirtiler gösterir. Uzun süreli olduğunda gözyaşı yağ tabakasının etkilenmesi gözyaşının buharlaşma hızının artırdığı için gözde kızarıklık, yanma, yabancı cisim hissi gibi göz kuruluğu belirtileri ortaya çıkar. Tedavisinde kapak kenarının mekanik temizliği, antibiyotikli ve kortizonlu göz damla veya pomadları kullanılır. Göz kuruluğu belirtileri oraya çıkmışsa buna yönelik tedavi de yapılır.

Göz kapağı düşüklüğü (ptozis) nedir?
Üst göz kapağının olması gerekenden daha düşük olmasıdır. Üst ve alt göz kapağı arasındaki aralık kişiler arasında değişiklik göstermekle beraber ortalama 10-11 mm kadardır ve üst göz kapağı gözümüzün renkli kısmını 2 mm kadar örtmektedir. Daha fazla düşük olduğunda veya iki göz arasında 2 mm kadar fark olduğunda düşüklükten bahsedilir. Tek veya iki taraflı olabilir. Düşüklük (ptozis) az olduğunda sadece estetik bir kusur yaratırken fazla olduğunda ayrıca görme sorunu da ortaya çıkar. Doğuştan veya sonradan yaralanma, yaşlanma, bazı göz ameliyatları, kas ve sinir hastalıkları, kontakt lens kullanımı, gebelik vs. ile göz çevresinin yaşa bağlı değişiklikleri sonucunda ortaya çıkar.  

Üst göz kapağı düşüklüğünün (ptozis) tedavisi ne zaman yapılır?
Tedaviyi planlarken göz kapağı düşüklüğünün sebebi önemlidir. Eğer doğuştan bir düşüklük varsa ve bebeğin görmesine engel oluyorsa göz tembelliği oluşturacağı için hemen tedavi edilmelidir. Görmeye engel değilse 3-4 yaş civarına kadar izlenerek tedavisi yapılır. Sonradan ortaya çıkan düşüklüklerde öncelikle sebep ortaya çıkarılmalıdır. Eğer şeker hastalığına bağlı 3. sinir felcine bağlı olarak gelişmişse hastaya herhangi bir tedavi yapmadan izlenir. Travma sonrası gelişmişse en az 6 ay izlenir. Myasteni hastalığı söz konusu ise öncelikle ilaçla tedavi edilmelidir.

Üst göz kapağı düşüklüğünün (ptozis) ameliyatları nasıl yapılır?
Küçük çocuklar genel anestezi (narkozlu) altında ameliyat edilirken diğerleri lokal anestezi (göz kapağının uyuşturulmsı) altında ameliyat edilir. Cerrahide seçilecek olan yöntem göz kapağını kaldıran kasın gücüne ve diğer göz bulgularına göre değişiklik gösterir.

Göz kapağının içe dönmesi (entropion) nedir?
Göz kapağı kenarının içe dönmesidir. Doğuştan olabileceği gibi trahom, kronik konjonktivit, kimyasal ve fiziksel yaralanma gibi göz kapağının iç yüzeyinin büzüşmesi ve kapağın yaşlanma sonucu kenarının içe dönmesi ile oluşur. Kirpiklerin göz yüzeyine değmesi nedeni ile kızarıklık, yaşarma, batma, ışığa bakamama hatta daha ileri durumlarda ülser ve göz delinmesi olabilir. Tedavisi cerrahidir.

Göz kapağının dışa dönmesi (ektropion) nedir?
Göz kapağı kenarının dışa doğru dönmesidir. Sıklıkla yaşlanma sonucu göz kapağının gevşemesi sonucu oluşur. Ayrıca doğuştan, göz kapağını kapatan sinirin felci (7 sinir) ve yaralanma sonucu göz kapağı cildinin kısalması kapak kenarının gözden uzaklaşmasına neden olur. Gözün yeterince iyi kapanaması kızarıklık, yanma sulanma, kornea ülseri ve delinmeye neden olabilir. Tedavisi cerrahidir.

Göz kapağı tümörleri nelerdir ve tedavisi nasıl yapılmaktadır?
Göz kapağı ve çevresinde iyi veya kötü huylu tümörlere rastlamak mümkündür. Kapak kenarında iyileşmeyen, ağrısız küçük lezyonlar olduğunda mutlaka göz doktoruna başvurularak bunun bir göz kapağı tümörü olup olmadığının bilinmesi gerekir. Erken müdahale hem göz kapağının şeklini korur ve gözün yerinde kalmasını sağlarken, ihmal edilmiş göz kapağı tümörlerinde daha büyük cerrehi müdahalelere gerek duyulur.

Göz kapağının doğuştan bozuklukları nelerdir?
En sık göz kapağında düşüklük (ptozis) görülür. Bunun dışında göz kapağında yapışıklık (ankiloblefaron), kapak kenarında içe (entropion) veya dışa dönme (ektropion), göz kapağının eksik oluşması (kolobom), kirpiklerin içe dönük olması (distikiyazis) gibi kapak bozukluklar olabilir.

Göz kapağı yaralanmaları ne şekilde olur ve tedavisinde nelere dikkat etmek gerekir?
Göz kapağı fiziksel (trafik kazaları, yaralanmalar vs) ve kimyasal (çamaşır suyu, tuz ruhu, deterjan, kireç vs) travmalarda etkilenir. Kapakta kesi olduğunda mutlaka doğal yapısına uygun bir şekilde dikilmeli ki yüzde şekil bozukluğu olmasın ve göz kapakları açılıp kapanarak gözü korumaya devam edebilsin. Daha çok ev ve iş kazaları arasında yer alan çamaşır suyu, kireçle yaralanmalarda erken dönemde uygun tedavi yapılmadığı takdirde iyileşme sırasında göz kapakları göze yapışarak göz kapaklarının hareket etmesine engel olur ve görme ve görüntü bozukluğu oluşur. Yetersiz tedavi nedeni ile bu bozukluklar yine oküloplastik cerrahi yöntemleri ile düzeltilmektedir. Kapağın buruna yakın kısımlarında olan yaralanmalarında gözyaşı pınarlarındaki zedelenmeler sürekli göz yaşarmasına neden olur. Tedavi sırasında buna dikkat etmek gerekir.

Kirpik batması nasıl tedavi edilir?
Kirpik batması ya doğuştan olur (distikiyazis), yada bazı göz kapağı hastalıklarından sonra kapak kenarının (entropion) veya sadece kirpiklerin (trikiyazis) içeri doğru dönmesi sonucunda oluşur. Kirpikler göz yüzeyini tahriş ederek gözde batma hissi, kızarıklık, sulanma daha ileri durumlarda da ülser ve görme kaybı oluşturabilir. Tedavisi cerrahidir.

Yaşlanma ile göz kapağı çevresinde oluşan değişiklikler nelerdir?
Yaşın ilerlemesi ile birlikte yer çekimi, uzun süre güneş ışıklarına uzun süre maruz kalma, sigara içme vs gibi çevresel faktörlerin etkisi ile kaş ve göz kapaklarında düşme, alt göz kapağında içe veya dışa dönme, göz çevresinde torbalanmalar veya çöküklükler ile kırışıklıklar oluşur. Üst göz kapağında düşme, cildinde sarkma ve göz çevresindeki torbalanmalar sadece yaşlanma ile değil daha genç olan kişilerde de kalıtsal olarak ta  görülebilmektedir. Kaş ve göz kapağının düşmesi üst görme alanını engellediği için, kişiler alınlarını kaldırarak görmeye çalışırlar. Bunun sonucunda alında da derin kırışıklıklar oluşur. Kapak çevresindeki değişiklikler kişiye hem mutsuz, uykulu bir görünüm verirken üst göz kapağının düşmesi görmeyi alt göz kapağının da içe veya dışa dönmesi kapakların gözü yeterince korumasına engel olarak, sulanma, yanma, kuruluk hissi, batma ve kızarıklık oluşturur.

Yaşlanma ile göz kapağı çevresinde oluşan değişikliklerin tedavisi nasıl yapılmaktadır?
Tedavide cerrahi olan veya olmayan yöntemler uygulanmaktadır. Cerrahi olamayan yöntemler arasında kırışıklıkların düzeltilmesinde botulinum toksini, çökük olan yerler dolgu maddelerinin enjeksiyonu yapılır. Cerrahi olarak ise kaş ve kapak düşüklüğünün kaldırılması, alt kapaktaki içeri veya dışa doğru dönüklüğün düzeltilmesi, lazer ile kırışık bölgelerin gerginleştirilmesi başlıca uygulamalardır. Uygulanacak olan yöntemler sadece estetik değil aynı zamanda yaşlanmanın göz ve görme üzerine oluşturduğu olumsuz etkileri ortadan kaldırmalıdır. Ayrıca göz sağlığını olumsuz etkilememelidir. Bu nedenle hastalar bu konuda uzman olan oküloplastik cerrahlar tarafından değerlendirilmeli ve müdahaleleri yapılmalıdır.